Жоба құны
Cost to Complete: ақша жобаның соңына жете ме
Бюджеттің алпыс пайызы жұмсалғаны қырық пайыз жұмсау қалғанын білдірмейді. Қорытынды құн болжамы қалай құрылады және онсыз қосымша қаржы құю туралы шешім неге көзді жұмып қабылданады.
Құрылыс құнын бақылаудағы ең жиі қате — жұмсалған бюджет үлесін қалғаны туралы тұжырым ретінде қабылдау. Логика айқын көрінеді: он миллиардтың алтауы жұмсалса, төртеуі қалды. Бірақ бұл арифметика бір шартта ғана жұмыс істейді — қалған жұмыс бюджетте болжанған бағалар мен көлемдер бойынша орындалғанда. Кестеден қалып қойған жобада бұл шарт іс жүзінде орындалмайды.
Cost to Complete деген не
Cost to Complete (CTC) — жобаны аяқтау үшін әлі қажет шығысты нақты жағдайдан есептеп болжау. Ол жұмсалған шығынға қосылып, халықаралық тәжірибеде Estimate at Completion (EAC) деп аталатын қорытынды құн болжамын береді.
Формула қарапайым: EAC = нақты шығын + Cost to Complete. Барлық қиындық екінші қосылғышта.
Cost to Complete неден құралады
- Жасалған шарттар бойынша қалған көлемдердің құны — бюджет бағаларымен емес, нақты шарттық бағалармен.
- Әлі шарт жасалмаған жұмыстардың құны — екі жыл бұрынғы бағалармен емес, ағымдағы нарықтық бағалармен.
- Бюджетте көрсетілмеген бекітілген өзгерістер: шешілген, бірақ қайта бюджеттелмеген қосымша жұмыстар.
- Ықтималдығы жоғары күтілетін өзгерістер: әлі шешілмеген, бірақ техникалық тұрғыда болмай қалмайтын позициялар.
- Жобаны ұзартудың құны: уақытқа байланысты шығындар — алаңды ұстау, басқару командасы, техника жалдау, қаржыландыру шығыстары.
- Қалдық тәуекелге резерв, пайызмен белгіленмей, тәуекелдер реестріне байланған.
Бесінші тармақ ең көп бағаланбайтыны. Алты айлық кешігуде уақытқа байланысты шығындар кешігуді туғызған құрылыс жұмыстарының құнымен салыстырылатын өсім бере алады.
Банкке неге тап осы CTC қажет
Банк бір сұрақ қояды: бөлінген лимит жобаның аяқталып, ақша ағыны бере бастауына жеткілікті ме. Жауап CTC-ті пайдаланылмаған қалдықпен салыстырудан шығады — жұмсалған бюджет пайызынан емес.
Сондықтан банктік мониторинг тәжірибесінде CTC есебі тәуелсіз тараптың айлық қорытындысының бөлігі болып табылады: қарыз алушының өз қаржыландыруының жеткіліктілігін өзі бағалауы айқын мүдделер қақтығысы.
Сенімсіз CTC белгілері
| Симптом | Не білдіреді |
|---|---|
| CTC = бюджет минус жұмсалған | Есеп жүргізілмеген, арифметикалық айырма алынған |
| CTC бірнеше ай өзгермейді | Болжам нақты жағдай бойынша жаңартылмайды |
| Уақытқа байланысты шығындар жоқ | Жобаны ұзарту тегін деп қарастырылады |
| Резерв пайызмен белгіленген | Резерв тәуекелдер реестрімен байланыспаған |
| Бекітілген өзгерістер жоқ | Белгілі құн өсімі болжамда көрсетілмеген |
Өз CTC-іңізді он бес минутта қалай тексеруге болады
Жоба құнына жауапты адамға үш сұрақ:
- Қалған көлемдер қандай бағалармен есептелген — бюджет бағаларымен бе, жасалған шарттардағы нақты бағалармен бе?
- Болжамда жобаны ұзарту есепке алынған ба, алынса, оның қаншасы уақытқа байланысты шығын?
- Резерв саны қайдан шыққан және тәуекелдер реестрінің қай тармақтарына сәйкес келеді?
Егер үшеуінің бірі де нақты, сандық жауап алмаса, жобада іс жүзінде қорытынды құн болжамы жоқ.
Байланысты қызмет
Project Controls
Мерзім, құн, прогресс және болжам: жобаның сенімді мәртебесі ай сайын.